Wat is de middag? Dat is wanneer de Zon haar hoogste punt aan de hemel bereikt, wanneer ze klaar is om weer te dalen. Kijk naar de Zon op het moment dat ze haar parabolische piek bereikt, en kijk daarna op de klok. Staat die op 12:00? Bijna altijd niet. Omdat we tijdzones hebben, omdat de orbite elliptisch is en omdat de aardas gekanteld staat. En ook omdat we idiote bureaucraten hebben.
De Londenaren hebben het ’s winters nog het beste getroffen: de wereldtijd UTC ≃ GMT valt bijna samen met de Zon op de nulmeridiaan 0° Oost-West. De inwoners van Accra (Ghana) hebben het nóg beter getroffen: hun klok loopt het hele jaar gelijk met de Zon. De rest van ons heeft wat minder geluk.
Hoe kun je bepalen hoe jouw burgerlijke tijd overeenkomt met de belangrijkste maatstaf van de dag: de Zon? Heel eenvoudig. Ik heb het uitgerekend en deel het met jullie. Weer een geschenkje voor mijn lezers 🎁:
Iedereen kent de geografische lengtegraad van zijn woonplaats (GPS helpt als je die niet kent). De Aarde draait 1° in 4 minuten (𝑡) om haar as — ’t is jouw aardrijkskunde van de vijfde klas.
De breedtegraad (Noord-Zuid) is niet van belang, alleen de lengtegraad (Oost-West).
⓵ Neem de lengtegraad van jouw plaats en zet boogminuten en boogseconden om naar een decimaal getal.
⓶ Vermenigvuldig de decimale lengtegraad met 4 — en je krijgt je afwijking ten opzichte van de nulmeridiaan Greenwich, uitgedrukt in minuten (𝑡) van de aardrotatie.
⓷ Tel die minuten op bij UTC als je ten oosten van Greenwich woont (of trek ze ervan af als je ten westen zit) en je krijgt het tijdstip waarop de Zon in jouw stad ongeveer in het zenit staat.
Laten we het bekijken met Genève als voorbeeld. De decimale afwijking ten opzichte van Greenwich is 6.126549° oosterlengte = 24½ minuut (𝑡) aardrotatie. Dat betekent dat voor de inwoners van Genève de astronomische middag valt op UTC + 0u24min — ’t is logisch. Eigenlijk zouden we volgens Greenwich moeten leven, maar een of andere vrolijke clown heeft ons naar UTC+1 overgezet, en ’s winters leven we 36 minuten vóór op de Zon, in plaats van de voorgeschreven 24 minuten. Toch ja, dat valt nog mee (we zitten in Genève helemaal in het westen van het land, terwijl de rest van Zwitserland toch echt verder naar het oosten ligt), maar dan komt er ’s zomers nog een andere vrolijke clown langs die ons nóg een uur verder naar het oosten laat toevoegen, en ’s zomers leven we dus 1u24 vóór op de Zon. Bijna anderhalf uur afwijking van de zomerzon! Straf!
Huiswerk voor jou: bereken ↑ de afwijking voor jouw stad.
Ik kijk vaak naar de astronomische tijd in plaats van naar de officiële burgerlijke tijd. Om het niet iedere keer te hoeven uitrekenen, heb ik een klein script geschreven voor de tijd van Genève (True☀️Time) en dat hier tegen een blauwe achtergrond toegevoegd:
▶︎ https://www.kobzar.be/time.html. Je kunt hetzelfde doen voor jouw omgeving en voor jezelf conclusies trekken: hoe ver je verwijderd bent van de stand van de Zon aan de hemel.
Vergeet de officiële tijd op je “Rolex”, vergeet de gekke ambtenaren van je land.
Vertrouw alleen op de Zon!
SOL LVCET OMNIBVS!